მნათობი

გარემოს დაბინძურების პრობლემა ახალი არ არის. ჯერ კიდევ მე-13 საუკუნეში ლონდონში ბინების გასათბობად ქვანახშირის გამოყენებისათვის მკაცრად სჯიდნენ. მოსახლეობის ზრდასთან ერთად საკითხი უფრო გამწვავდა, ინდუსტრიალიზაციის ეპოქაში კი გლობალური ხასიათი მიიღო. “სადაც ბოლია, იქ ფულია” – სწორი გამონათქვამი იყო, მაგრამ სამეცნიერო-ტექნიკურმა პროგრესმა სიკეთესთან ერთად ბევრი პრობლემაც წარმოშვა. დღეისათვის მნიშვნელოვნად არის დაბინძურებული ატმოსფერო, შიგა წყლები, ოკეანე და ნიადაგები. … Read more

დროის სასწაულები, სიცოცხლის, პრიმიტიული ფორმები ჯერ კიდევ არსებობენ დედამიწის ცხელ წყლებში.  ისინი აძლევენ ტბებს ლურჯ-მწავენე შეფერილობას, მათ არქე ბაქტერიები ეწოდებათ. ყველა მათგანი დედამიწის სითბოთი იკვებება, გარდა ციანობაქტერიებისა, მხოლოდ მათ შესწევთ უნარი ენერგია მზისგან მიიღონ. ისინი ყველა გუშინდელი და დღევანდელი მცენარეების საბედისწერო წინაპრები არიან. ჩვენი პლანეტის ბედი ამ პაწაწინა ბაქტერიებმა და მათმა მილიარდობით შთამომავალმა შეცვალა, მათ … Read more

აირთა ნარევს , რომელიც გარს არტყია დედამიწას , როგორც ერთი მთლიანი და მასთან ერთად ბრუნავს, ატმოსფერო ეწოდება (ბერძ.. „ატმოს“- ორთქლი, ჰაერი, „ სფერა“ -სფერო, ბურთი“) . დედამიწის ჰაერის გარსი. შედგება აზოტის(78 %), ჟანგბადის(21 %),  ნახშირორჟანგის (0,03 %), ინერტული აირების, წყლის ორთქლის, მტვრისა და მიკროორგანიზმებისაგან. ატმოსფეროს მასა დაახლოებით 5,9.1015 ტონაა. პირვალადი ატმოსფერო , დედამიწის წარმოშობისთანვე გაჩნდა. ის შედგებოდა პლანეტაშორისო სივრციდან წარტაცებული წყალბადისაგან და … Read more

1943 წლის 6 ივნისს დაიბადა ამერიკელი ქიმკოსი რიჩარდ სმელი. მან თავის კოლეგებთან რობერტ ქერლთან და ჰაროლდ კროტოსთან ერთად აღმოაჩინა ფულერინები და 1996 წელს ნობელის პრემია მიიღო ქიმიის დარგში. 1976 წელს სმელი შეუერთდა რაისის უნივერსიტეტს. მან დიდი წვლილი შეიტანა რაისის კვანტური ინსტიტუტის დაარსებაში. 1990 წელს იგი ასევე გახდა ფიზიკის დეპარტამენტის პროფესორი. პირველი ფულერინი აღმოაჩინეს 1985 წელს. … Read more

ატმოსფეროს ზედა საზღვარს ყოველწლიურად არღვევს მზის ენერგიის მძლავრი ნაკადი, ასევე დიდი დიაპაზონის მქონე კოსმიური გამოსხივება: გამა-გამოსხივების, რენტგენის, ულტრაიისფერი,ხილული, ინფრაწითელი და სხვა გამოსხივების სახით. ყველა მათგანი რომ აღწევდეს  დედამიწის ზედაპირამდე, მაშინ მათი მომაკვდინებელი ენერგია გაანადგურებდა ყველა ცოცხალ არსებას. დედამიწაზე სიცოცხლის არსებობა განპირობებულია ატმოსფეროს დაცვითი თვისებების წყალობით. ატმოსფეროში სხვადასხვა გამოსხივებისათვის მაინც არსებობს უთხელესი „ხვრელები“, რომელთა საშუალებით დედამიწაზე … Read more

მზე – მზის სისტემის ერთადერთი, დღის მანათობელი ვარსკვლავია და მიე­კუ­თ­ვ­­­ნება ნორმალური ჯუჯას ტიპის ვარსკვლავს. მზის გარშემო ბრუნავს ამ სის­ტემის სხვა ობიექტები: პლანეტები და მათი თანამგზავრები, ჯუჯა პლანეტები და მა­­თი თა­ნამ­გზავრები, ასტეროიდები, მეტეორიტები, კომეტები და კოსმოსური მტვერი. მზის ზედაპირზე ტემპერატურა 6000 K აღწევს. ამიტომ მზე თითქმის თეთრი ფერით ანათებს, მაგრამ მზის პირდაპირი სინათლე ჩვენი პლანეტის ზედაპირთან … Read more

ნახშირბადი ბუნებაში თავისუფალი სახით მოიპოვება, ქვანახშირის სახით და ასევე სხვადასხვა ალოტროპიული მოდიფიკაციის სახით, როგორიც არის ალმასი, გრაფიტი და ბოლო წლებში აღმოჩენილი ფულერენები. ნახშირბადი ასევე გვხდება კარბინის სახით. ეს უნიკალური ელემენტი, რომელიც მენდელეევის პერიოდული სისტემის 2-ე პერიოდის მე-4 ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, მე 6 ნომერს იკავებს სიცოცხლისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ელემენტია. ყველაფერი იქიდან შეიცვალა, როდესაც ადამიანმა დედამიწის სიღრმეში დამარხული ენერგიის … Read more

მე-20 საუკუნემდე მეცნიერები თვლიდნენ რომ ჩვენი სამყარო სტაციონალურია. ამ თეორია აინშტაინიც კი ეთანხმებოდა. მან შესაბამისი განტოლებებიც კი შეადგინა, რათა ამ განტოლებების ამონახსნები შესა­ბა­მი­სობაში ყოფილიყო სტაციონარულ პირობებთან. მოგვიანებით გრიდმანმა დაამტკიცა რომ სამყარო არასტაციონალურია და ის მუდმივად ფართოვდება. ფართოვდება. ეს აზრი ექსპერიმენტალურად დაადასტურა ე. ჰაბლ­მა, რომელიც ზომავდა იმ ობიექტების წითელ წანაცვლებას, რომლებიც გვშორდება. “ამ მონაცემების საფუძველზე ჯორჯ … Read more

ტერმინი “მინერალი”1636 წელს იტალიელი მეცნიერის ბერნარდ ცეზიუმა გამოიყენა. “მინერა” ლათინური სიტყვაა და მადნის ნატეხს ნიშნავს .დღეისათვის ცნობილია 3000-ზე მეტი მინერალი. ყოველწლიურად მინერალების რიცხვი რამოდენიმე ათეულით იზრდება. მინერალებს შეისწავლის მეცნიერება- მინერალოგია. მინერალი არის ბუნებრივი მასალა, ბუნებრივი რესურსი, რომელიც მრეწველობაში გამოიყენება პროდუქციის მისაღებად. დედამიწის ქერქი პრაქტიკულად პერიოდული სისტემის თითქმის ყველა ელემენტს შეიცავს, თუმცა მისი მასის 99% სულ … Read more

ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურება დიდი ეკოლოგიური საშიშროებაა.  ძირითადად დამაბინძურებელ  ქვეყნებს 2000 წელს და დღესაც წარმოადგენს აშშ და რუსეთი. ჰაერის დაბინძურებაში 2007 წელს დანაშავედ მიჩნეული იყვნენ შემდეგი ქვეყნები: ამერიკა-30%, რუსეთი-14%, ინდოეთი-12%, ჩინეთი-4 %, არაბეთის ნახევარკუნძული-2,7%, როგორც კვლევებიდან ჩანს ამერიკა და რუსეთი ატმოფეროს მთავარ დამაბინძურებლად მიიჩნევა. 2008 წელს ჩინეთში მავნე გაზებით ჰაერის გაბინძურების დონემ მიაღწია აშშ-ს დონეს. რაც … Read more